Καβείρια Μυστήρια

Είναι κοινά αποδεκτό ότι στους αρχαίους πολιτισμούς οι μυστηριακές τελετές, ήταν πολύ σημαντικές τόσο για την τόνωση του θρησκευτικού συναισθήματος, όσο και για την διεύρυνση των πνευματικού ορίζοντα των υποψηφίων προς μύηση σε αυτά, όπως η μαρτυρία του Πίνδαρου μας αποκαλύπτει:

“Ευτυχής εκείνος ο οποίος αφού είδε αυτό το θέαμα, κατέρχεται στα βάθη της Γης. Γνωρίζει το τέλος της ζωής, γνωρίζει την Θεία πηγή”.

Τα αρχαιότερα μυστήρια στην αρχαία Ελλάδα, ίσως ήταν τα Κρητομινωικά, τα οποία επηρέασαν τα μετέπειτα Καβείρια, τα Διονυσιακά-Ορφικά, και τα Ελευσίνια. Η “εσωτερική” διδασκαλία των Καβείριων μυστηρίων ήταν “η γέννηση του ανθρώπου”, ενώ των Ελευσίνιων (εκ του ελεύω – ελευθερώνομαι) η συμβολική παράσταση της ψυχής, της καθόδου της στην ύλη, μετά την ανάληψη της και την επιστροφή της στην αιώνια ζωή. Η δομή των μυστηρίων βασιζόταν σε τρία στοιχεία: τον μύθο, την τελετή, και την μύηση, ενώ επτά ήταν κυρίως τα στάδια ή οι βαθμίδες που οδηγούσαν στην ολοκλήρωση της μύησης στα μυητικά συστήματα:
Καθαρμός, Χρίσμα, Περιβολή, Ιερός λόγος, Ενθρονισμός, Ιερογαμία, Εποπτεία. (Στην Χριστιανική εκκλησία αντιστοιχούν στο Βάπτισμα, Χρίσμα, Εξομολόγηση, Θεία ευχαριστία, Ιεροσύνη, Γάμος, Ευχέλαιο).

Για τα Καβείρια μυστήρια, σώζονται πολύ λίγες μόνο πληροφορίες, ήδη από τα παλαιά ακόμη χρόνια. Ο Στράβων, γράφει σχετικά με τις λίγες πληροφορίες που γνώριζαν την εποχή του:

“Διά τους εν Σαμοθράκη τιμωμένους Θεούς πολλοί έχουν ειπεί ότι είναι οι Κάβειροι οι ίδιοι, αλλ’ ούτε αυτοί οι ειπόντες τούτο, ημπορούν να μας είπουν οποίοι τινές είναι οι Κάβειροι”.

Η αρχή τέλεσης των Καβείριων μυστηρίων χάνεται στα βάθη της Ελληνικής προϊστορίας. Οι γνώμες των αρχαίων πηγών διίστανται. Άλλοι όπως ο Ηρόδοτος, υποστηρίζουν ότι η λατρεία των Καβείρων ήταν αυτόχθων μυστηριακή λατρεία των Πελασγών, ενώ άλλοι όπως ο Στησίμβροτος που καταγόταν από την Θάσο, υποστηρίζουν η λατρεία τους εισήχθη στον Ελλαδικό χώρο από την Ανατολή.

Συγκεκριμένα ο Ηρόδοτος γράφει για την προέλευση των μυστηρίων:
“Αυτά και πολλά άλλα τα οποία εγώ θα υπομνήσω παρέλαβαν οι Έλληνες παρά των Αιγυπτίων, ότι Δε τα αγάλματα του Ερμού έχουν τα αιδοία ορθά, τούτο δεν το έμαθον παρά των Αιγυπτίων, αλλά παρά των Πελασγών μεν το έμαθον πρώτοι εξ όλων των Ελλήνων οι Αθηναίοι, παρά τούτων Δε οι άλλοι Έλληνες. Κατά την εποχήν δε, καθ’ ην ήδη οι Αθηναίοι ελογίζοντο μεταξύ των Ελλήνων, μετώκησαν εις την Αττική ως σύνοικοι οι Πελασγοί, και έκτοτε ήρχισαν να θεωρούνται ως Έλληνες. Εκείνος Δε, ο οποίος έχει μυηθή εις τα μυστήρια των Καβείρων, τα οποία επιτελούν οι Σαμοθράκες παραλαβόντες παρά των Πελασγών, αυτός θα καταλάβει τι θέλω να είπω με τα λόγια μου. Διότι την Σαμοθράκη κατώκουν προηγουμένως αυτοί οι Πελασγοί, οι οποίοι έγιναν σύνοικοι με τους Αθηναίους, παρ’ αυτών Δε παρέλαβον τα μυστήρια οι Σαμοθράκες. Των οποίων τα αγάλματα του Ερμού, του να έχουν ορθά τα αιδοία έμαθον εκ των Ελλήνων παρά των Πελασγών πρώτοι οι Αθηναίοι. Περί τούτου παραδίδεται κάποιος Ιερός Λόγος, ο οποίος αποκαλύπτεται εις τα εν Σαμοθράκη μυστήρια.”

Μια σημαντική πληροφορία μας έχει διασώσει ο Χριστιανός συγγραφέας Ιππόλυτος (2ος μ.Χ. αιώνα):
“Διότι οι Σαμοθράκες σαφώς ονομάζουν τον τιμώμενο παρ’ αυτών εις τα μυστήρια, τα οποία επιτελούν, τον Αδάμα τον αρχικόν άνθρωπον. Υπάρχουν Δε εις το ιερόν της Σαμοθράκης δυο αγάλματα γυμνών ανθρώπων, εχόντων και τας χείρας τεταμένας άνω προς τον ουρανόν και τους φαλλούς εστραμμένους προς τα άνω, όπως έχει και το εν Κυλλήνη άγαλμα του Ερμού, τα προειρημένα αγάλματα είναι εικόνες του αρχανθρώπου και του αναγενωμένου πνευματικού ανθρώπου, ο οποίος είναι κατά πάντα ομοούσιος προς εκείνον τον άνθρωπον…”

Το σίγουρο είναι ότι όταν οι πρώτοι Αχαιοί το 2200 π.χ. κατέγραψαν στον κατάλογο των θεοτήτων τα ονόματα του Δία, της Εκάτης, του Απόλλωνα και των Καβείρων. Στην λατρεία των Καβείριων μυστηρίων πρωτεύοντα ρόλο έπαιζε το Πυρ, από όπου φαίνεται ότι πήραν και το όνομα τους από την ρίζα της λέξης κάειν-καίω Κάβειροι. Η λατρεία των Καβείρων σχετίζονταν με τον Ήφαιστο τον Θεό της φωτιάς, αλλά και των τεχνών από τον οποίο ο Προμηθέας έκλεψε το πυρ για να το παραδώσει στους ανθρώπους. Τα Καβείρια τελούνταν κυρίως στην Σαμοθράκη την Λήμνο την Ίμβρο, αλλά και στην Θράκη, στην Μακεδονία, καθώς και στην Βοιωτία.

Ο Όμηρος, ονομάζει την Σαμοθράκη “ιερά χώρα”:
“Ζάθεη Σαμοθράκη ένθα και όργια φρικτά Θεών άρρητα βροτοΐσιν”
.
(Σεπτή και αγιότατη Σαμοθράκη όπου τελετές που προκαλούν ρίγος φόβου γίνονται για χάρη των θεών, οι όποιες είναι απόρρητες στους κοινούς θνητούς).

Η λατρεία τους στη Λήμνο σχετίζεται με την προστασία των τεχνιτών και της τεχνολογίας γενικότερα, ενώ στη Θήβα έχει ένα γεωργικό και μυητικό χαρακτήρα για τους εφήβους.
Οι επιφανέστεροι των Ελλήνων λέγεται ότι είχαν μυηθεί στα Καβείρια μυστήρια . Κάποιοι εξ αυτών ήταν ο Αγαμέμνων, ο Οδυσσέας αλλά και άλλοι Έλληνες που έλαβαν μέρος στον Τρωικό πόλεμο, επίσης σύμφωνα με την μυθολογία ο Ορφέας, ο Ηρακλής, ο Ιάσων, οι Διόσκουροι Κάστορας και Πολυδεύκης και οι αρχηγοί της Αργοναυτικής εκστρατείας είχαν μυηθεί στα μυστήρια των Καβείρων στην Σαμοθράκη.

Ο Βασιλιάς Φίλιππος ήταν μυημένος στα μυστήρια της Σαμοθράκης, όπου και γνώρισε την Ολυμπιάδα την μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που ήταν και ιέρεια των Καβείρων. Φυσικά και ο Μέγας Αλέξανδρος μυήθηκε στα Καβείρια Μυστήρια, όπως και ο Ηρόδοτος αλλά και ο Πυθαγόρας.
Στα μυστήρια γίνονταν δεκτοί όλοι οι άνθρωποι ανεξαρτήτως φυλής, φύλου και κοινωνικής τάξεως, ακόμη και οι δούλοι, αρκεί να μην επιβαρύνονταν με ανόσιες πράξεις. Σκοπός των μυστηρίων ήταν να απομακρύνει το φόβο του θανάτου και να αποκαλύψει αιώνιες αλήθειες που σχετίζονται με την τύχη της ψυχής μετά το θάνατο. Η αποκάλυψη των τεκταινομένων κατά τη διάρκεια τέλεσης των μυστηρίων επέφερε την ποινή του θανάτου. Μπροστά στο άβατο του Ιερού υπήρχε επιγραφή, που αποκάλυψε η αρχαιολογική σκαπάνη και που απαγόρευε με λιτό αλλά απόλυτο τρόπο, την είσοδο:

“Αμύητον μη εισιέναι”.

Ο Πλούταρχος γράφει για τις απόρρητες πληροφορίες που γνώριζε αλλά δεν μπορούσε να αποκαλύψει:
“Οποίοι τινές είναι οι Κάβειροι και όποια τινά μυστήρια τελούν εις την Μητέρα Ρέα θα ζητήσω συγγνώμη από τους φιλομαθείς διά την σιωπή μου αυτήν. Οποία δε η παρακαταθήκη και τα εις αυτήν τελούμενα δεν μοι επιτρέπεται να γράψω”.

Σε αντίθεση με τα Ελευσίνια μυστήρια, στα Καβείρια μυστήρια, επιτρεπόταν η συμμετοχή ατόμων αδιαφόρως εθνότητας, ηλικίας, κοινωνικού αξιώματος και φύλου. Με τη μύησή τους αναλάμβαναν ηθικές και κοινωνικές υποχρεώσεις.

Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης λέει ότι:
“οι μυούμενοι εγίνοντο ευσεβέστεροι, δικαιότεροι και κατά πάντα καλλίτεροι”
.

Ποιοι και πόσοι ήταν όμως οι Κάβειροι, τι συμβόλιζαν και τι λάμβανε μέρος στις μυστηριακές αυτές τελετές; Όσον αναφορά τον συμβολισμό τους, ο Διόδωρος ο Σικελιώτης 1ος αι. μ. Χ. αναφέρει ότι οι Κάβειροι θεωρούνταν η προσωποποίηση της αθανασίας της ψυχής. Φαίνεται επίσης ότι συμφωνούν οι αρχαίες πηγές στο ότι γεννήθηκαν στην Λήμνο.

Ο Πίνδαρος αναφέρει σχετικά:
“τον εκ Αγίας Λήμνου γεννηθέντα Κάβειρον”,

ενώ και ο Ησύχιος στο λεξικό του αναφέρει:
“Κάβειροι, καρκίνοι Πάνυ Δε τιμώνται ούτοι εν Λήμνω ως Θεοί. Λέγονται Δε είναι Ηφαίστου παίδες”.

Στη Λήμνο πίστευαν ότι ο πρώτος άνθρωπος της γης υπήρξε ο Κάβειρος, τον οποίο γέννησε η Λήμνος με απόρρητες ιερές τελετές. Γενικά αποφεύγονταν η χρήση των ονομάτων των Καβείρων, ονομάζονταν γενικά Μεγάλοι Θεοί. Στις επιγραφές που έχουν βρεθεί στις ανασκαφές πάντοτε ονομάζονται Μεγάλοι Θεοί ή Άνακτες και ποτέ με το όνομα τους Στη Λήμνο τους ονόμαζαν επίσης και Καρκίνους.

Όσον αναφορά τον αριθμό τους και το ποιοι ήταν δεν υπάρχει ξεκάθαρη απάντηση. Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι οι Κάβειροι ήσαν ένας ή τρεις ή τέσσερις ή επτά ή και περισσότεροι. Το πιο πιθανό είναι ως Πελασγικής προέλευσης ο πρώτος τους χαρακτήρας κατά την απώτατη αυτή εποχή να ήταν χθόνιος και συνδέονται με τη λατρεία της μεγάλης Μητέρας Φύσης και τη γονιμότητα της γης, όπως και στα Κρητικά μυστήρια. Η Μεγάλη Μητέρα λεγόταν Αξίερος. Αργότερα ταυτίστηκε με την Δήμητρα . Η μορφή της, εικονίζονταν στα νομίσματα της Σαμοθράκης ανάμεσα σε δυο λιοντάρια.

Μαζί με την Μεγάλη Μητέρα λατρεύονταν και ο σύζυγός της, ο θεός Καδμίλος, που πολλές φορές ταυτίζονταν με τον Ερμή. Είχαν και οι δύο τα ίδια “ιερά” σύμβολα , όπως τον κριό ως “ιερό ζώο” που συμβόλιζε την γονιμοποιό δύναμη και τον αρχηγό ποιμένα, καθώς και το φιδοκέφαλο κηρύκειο του, και τα οποία βρέθηκαν χαραγμένα σε νομίσματα και σε επιγραφές.

Ο Φερεκύδης καθώς και ο Ηρόδοτος τους αναφέρουν τους Κάβειρους, ως γιους του Ηφαίστου. Σύμφωνα με τον Φερεκύδη μητέρα των Καβείρων ήταν η θυγατέρα του Πρωτέως και της Αγχινόης Καβείρη ή Καβειρώ και απόκτησε από τον Ήφαιστο τρία αγόρια και τρία κορίτσια, τους Κάβειρους και τις Κάβειρος. Ο Αθηνίωνας (συγγραφέας του 1ου αι. μ. Χ.) αναφέρει ότι οι Κάβειροι ήταν δυο, ο Ιασίων και ο Δάρδανος γιοι του Δια και της θυγατέρας του Άτλαντα Ηλέκτρας. Ο Διονυσόδωρος, (συγγραφέας του 3ου αι. π. Χ.) αναφέρει ότι υπήρχαν δυο ζεύγη Καβείρων ο Αξιόκερσος, η Αξίερος, ο Καδμίλος ή Κασμίλος και η Αξιόκερσα, οι οποίοι αργότερα ταυτίστηκαν με τον Πλούτωνα, την Δήμητρα, τον Ερμή και την Περσεφόνη. Σύμφωνα με τους αρχαίους μύθους ήσαν παιδιά ή εγγόνια του Ηφαίστου. Ο Ήφαιστος με την Καβειρώ, κόρη του Πρωτέα, έκανε τρεις γιους, τους Κάβειρους και τρεις κόρες, τις νύμφες Καβειρίδες ή σύμφωνα με άλλους μύθους ο Ήφαιστος με την Καβειρώ γέννησαν τον Καδμίλο, από τον οποίο προήλθαν οι τρεις αρσενικοί και οι τρεις θηλυκοί Κάβειροι. Κατά μια άλλη εκδοχή της μυθολογίας ο Ήφαιστος από την Καβείρη απόκτησε μόνο τον Καδμίλο και ότι οι Κάβειροι και οι Καβειρίδες είναι παιδιά του.

Σύμφωνα με τον Φιλόστρατο κάθε χρόνο και σε ορισμένο χρόνο στην Λήμνο κατά την διάρκεια των εορτών των τελετών, έσβηναν όλα τα Φώτα στο νησί επί εννέα ημέρες, μέχρι να έρθει με πλοίο από την Δήλο το νέο πυρ. Γι αυτό τον λόγο και η λαμπάδα ήταν το σύμβολο των Καβείρων. Συνήθως η γιορτή γινόταν από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. Η τελετή μύησης γινόταν νύχτα υπό το φως των δαυλών. Το αξίωμα των ιερέων ήταν κληρονομικό, και ονομάζονταν Καδμίλοι. Πριν την μύηση γινόταν εξομολόγηση του υποψήφιου μύστη από τον ειδικό ιερέα που ονομάζονταν “Κόης”. Μας σώζεται μία ενδιαφέρουσα ιστορία μάλιστα από την διαδικασία της εξομολόγησης.

Ο Λύσανδρος είχε πάει στην Σαμοθράκη για να πάρει μέρος στα Καβείρια μυστήρια.
Ο ιερέας που εξομολογούσε τους πιστούς, του ζήτησε να μαρτυρήσει το μεγαλύτερο αμάρτημα του.
Ο Λύσανδρος τότε τον ρώτησε: “εσύ ή οι Θεοί θέλουν να το μάθουν”;
Ο ιερέας του απάντησε οι Θεοί, και τότε ο Λακεδαιμόνιος του απάντησε: “εσύ φύγε από εδώ, και εάν με ρωτήσουν οι Θεοί θα τους το πω…”

Οι υποψήφιοι μύστες προχωρούσαν κρατώντας δαυλούς που συμβόλιζαν το εσωτερικό φως που διώχνει το σκοτάδι της άγνοιας και της ύλης. Σε ανασκαφές βρέθηκαν πολλές θέσεις για τοποθέτηση των δαδιών στους τοίχους του Ιερού, αλλά και το γράμμα “Θ” δηλωτικό των Μεγάλων Θεών. Ο μυούμενος οδηγούνταν να καθίσει σε έναν θρόνο, όπου πραγματοποιούνταν σε αυτόν η δοκιμασία και η διδασκαλία. Η τελετή αυτή ονομαζόταν “θρονισμός”.

Ο Πλούταρχος αναφέρει σχετικά για αυτή την φάση της τελετής :
“Καθάπερ ειώθασιν εν τω καλουμένω θρονισμώ καθίσαντες τους μυουμένους οι τελούντες κύκλω περιχορεύειν”.

Του φορούσαν στο κεφάλι στεφάνι από κλαδί ελιάς και μια κόκκινη ταινία στην μέση του, την οποία θα έφερε μαζί του στην υπόλοιπη ζωή του, ενδεικτική της μυήσεώς του. Μπροστά στον θρόνο έκαιγε πυρά γύρω από την οποία οι ιερείς έψελναν με ακατανόητες λέξεις για τον μυούμενο τους Ιερούς ύμνους, μετά χόρευαν χορούς υπό τους ήχους μουσικής και μυστηριακών τραγουδιών. Ύστερα από τον θρονισμό, ο ιερέας οδηγούσε τον μύστη στο άβατο του Ιερού κι’ εκεί, το νέο μέλος, έφθανε στον βαθμό της “εποπτείας”.

Ο Ηρόδοτος δίνει μια εντυπωσιακή πληροφορία. Λέει ότι όταν ο Πέρσης βασιλιάς κατέλαβε την Αίγυπτο το 525 π.χ. βεβήλωσε τα ιερά στην Μέμφιδα. Και συγκεκριμένα λέει για το άγαλμα του θεού Πτά:
«Με την ίδια ασέβεια περιγέλασε το άγαλμα του θεού. Το άγαλμα μοιάζει με τους Παταϊκούς που οι Φοίνικες τους βάζουν στις πλώρες των πλοίων τους.
Για όσους δεν τους έχουν δει τους πληροφορώ ότι οι Παταϊκοί είναι ομοιώματα πυγμαίων ανθρώπων. Ο Καμβύσης μπήκε ακόμα και στο ιερό των Καβείρων, στο οποίο μόνο ο ιερέας μπορεί να μπαίνει και αφού ειρωνεύτηκε τους θεούς έκαψε τα αγάλματα τους.
Ήταν και αυτά όμοια με εκείνα του Ηφαίστου. Λένε ότι οι Κάβειροι ήταν παιδιά του.»

Και σε άλλο σημείο ο Ηρόδοτος κάνει τις εξής παρατηρήσεις:
«Τα έθιμα αυτά (για τη λατρεία των θεών) και πολλά άλλα για τα οποία θα σας μιλήσω, οι Έλληνες τα πήραν από τους Αιγυπτίους. Το να φτιάχνουν όμως τα αγάλματα του Ερμή με όρθια αιδοία (ιθυφαλλικά) δεν το έφεραν από τους Αιγυπτίους αλλά από τους Πελασγούς.»

Στα λεγόμενα του Ηροδότου στέκουν δυο παρατηρήσεις που ρίχνουν πιο άπλετο φως στους παράξενους δαίμονες, τους Κάβειρους.
Η πρώτη είναι ότι οι Φοίνικες τους Κάβειρους τους έλεγαν Παταϊκούς. Κατά συνέπεια το όνομα δεν ήρθε από τη Φοινίκη. Η δεύτερη είναι ότι στην Αίγυπτο υπήρχε ιερό των Καβείρων στο οποίο επιτρεπόταν να μπαίνει μόνο ο ιερέας. Ο Κάδμος που μεταφέρει τους Κάβειρους στη Σαμοθράκη, αλλά και στα αλλά νησιά του Β.Α. Αιγαίου ήταν από τη Μέμφιδα, αφού εκεί εγκαταστάθηκε η προ προγιαγιά του Ιώ και εκεί γέννησε τον Έπαφο (που είναι ο θεός Άπης της Αιγύπτου).

Οπωσδήποτε υπήρχε ιερό των Καβείρων στην Αίγυπτο (Μέμφιδα) πολύ πριν να μπουν οι Κάβειροι στα μυστήρια της Σαμοθράκης. Και ακόμα και στην Αιγυπτιακή τελετουργία των μυστηρίων οι Κάβειροι παριστάνονται με όρθια αιδοία (ιθυφαλλικοί). Στη Φοινίκη τους έλεγαν Παταϊκούς. Κατά συνέπεια δεν πρέπει να έχουν έρθει από τη Φοινίκη. Είπαμε ότι τους φέρνει ο Κάδμος, που έμεινε στη Φοινίκη (στην Τύρο), όταν εκδιώχθηκαν από την Αίγυπτο.
Οι Κάβειροι είναι στην ουσία δαίμονες της γονιμικής μαγείας. Αυτό προσδιορίζεται από τα όρθια αιδοία με τα οποία αναπαριστάνονται. Παρόμοιο ρόλο παίζουν και οι Σάτυροι και οι Σιληνοί στα Διονυσιακά μυστήρια. Συνοδεύουν την τέλεση των μυστηρίων ακριβώς για να ενισχύσουν το γονιμικό τους χαρακτήρα.

Οι Κάβειροι στην Αίγυπτο ήταν νάνοι με δυσανάλογα μεγάλα και υψωμένα αιδοία. Τη μορφή του νάνου είχε και ο μεγάλος θεός της Μέμφιδας, ο Φθά ή Πτά που τον αποδίδει στα ελληνικά με το όνομα Ήφαιστος ο Ηρόδοτος. Νάνοι ήταν και οι Παταϊκοί των Φοινίκων που τους έβαζαν στα ακρόπρωρα των πλοίων τους, προσδιορίζοντας τους και ως θεούς προστάτες των πλοίων και εκείνων που ταξίδευαν στη θάλασσα.

Πέρα από τα νησιά του Β.Α. Αιγαίου Καβείρια μυστήρια και ιερά των Καβείρων υπήρχαν και στην περιοχή της Βοιωτίας, έξω από τη Θήβα και στην πόλη Ανθηδόνα στον Ευβοϊκό κόλπο, αλλά και σε άλλες πόλεις απ’ όπου πέρασε η πολεμική ομάδα του Κάδμου.

Λατρεία των Καβείρων έχουμε και στο Όρος Βερεκόντια στην Ιεράπολη της Φρυγίας, στην Απάμεια της Μ. Ασίας, στον Πόντο όπου υπήρχε πόλη με το όνομα Κάβειρα, στην Κύζικο της Βορειοδυτικής Μ. Ασίας (από όπου υπάρχουν και μαρτυρίες για Κυζικηνούς μύστες και ιεροποιούς στα μυστήρια της Σαμοθράκης), η Φαναγόρεια στον Κιμμέριο Βόσπορο, το Βυζάντιο, η Πέρινθος, ο Αίνος, η Μαρώνεια, τα Άβδηρα, οι Φίλιπποι, η Όλυνθος, η Λάρισα, ακόμα και η Αθήνα (οι ιθυφαλλικές ερμαϊκές στήλες έχουν κατά πάσα πιθανότητα την καταγωγή τους στα Καβείρια.)

Σε αρχαίες επιγραφές αναφέρονται θεωροί και μύστες των Μυστηρίων από την Μύρινα της Λήμνου, τις Αιγές, την Κύμη της Μ. Ασίας, τη Φώκαια, την Έφεσο, τις Κλαζομενές, τον Κολοφώνα, την Ιασό της Καρίας, την Αλικαρνασσό, την Κω, την Λέσβο, τη Ρόδο και την Ερέτρια.

ΠΗΓΕΣ :
Περικλής Ροδάκης“Τα Καβείρια Μυστήρια”
Will Durant“Παγκόσμιος Ιστορία του Πολιτισμού” (3ος τόμος)
Βασίλης Χλέτσος“Καβείρια Μυστήρια”

Πληροφορίες συντάκτη Sunborn

Μουσικός, DJ, Παραγωγός Ηλεκτρονικής Μουσικής, Τεχνικός Ήχου & Υπολογιστών, Σχεδιαστής Ιστοσελίδων
Ετικέτες , .Προσθέστε στους σελιδοδείκτες το μόνιμο σύνδεσμο.

Αφήστε μια απάντηση